കീഴൂർ മഹാശിവക്ഷേത്രംKeezhur Siva Temple

പയ്യോളി തീരപ്പട്ടണത്തിൽ നിന്ന് ഏതാനും കിലോമീറ്റർ ഉള്ളിലേക്ക്, മണിയൂർ റോഡിലാണ് കീഴൂർ മഹാശിവക്ഷേത്രം – നാട്ടുകാർക്ക് ‘കീഴൂർ അമ്പലം’. വാതിൽകാപ്പവർ – വാതിൽ കാക്കുന്നവൻ – എന്ന പേരിലാണ് ഇവിടെ ശിവനെ ആരാധിക്കുന്നത്; പല കാര്യങ്ങളിലും ഈ ക്ഷേത്രം വ്യത്യസ്തമാണ്. കൊത്തിയെടുത്ത ശിലാലിംഗമല്ല, പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായി മണിത്തൂൺ എന്ന ഉയരമുള്ള മരത്തൂണിലാണ് പ്രതിഷ്ഠ; ശ്രീകോവിലിന്റെ പ്രധാന വാതിൽ അടഞ്ഞുതന്നെ കിടക്കുന്നു; വലതുവശത്തെ ചെറിയ ദ്വാരത്തിലൂടെയാണ് ഭക്തരുടെ ദർശനം – പൂജാരിമാരും അതുവഴിയാണ്.

ശിവക്ഷേത്രങ്ങളിൽ അപൂർവ്വമായ വെളിച്ചപ്പാടും ഇവിടെയുണ്ട്; അതും ഒരു നമ്പൂതിരിയാണെന്നത് അതിലും അപൂർവ്വം. വൃശ്ചികത്തിന്റെ അവസാന ദിവസങ്ങളിലെ വാർഷികോത്സവം ആറാട്ടെഴുന്നള്ളിപ്പോടെയും ‘പൂവെടി’ എന്ന വെടിക്കെട്ടോടെയുമാണ് സമാപിക്കുന്നത്; വടകര–കൊയിലാണ്ടി മേഖലയിൽ ക്ഷേത്രം പ്രസിദ്ധമായത് ഇതിനാണ്. മലബാർ ദേവസ്വം ബോർഡിന് കീഴിലാണ് ക്ഷേത്രഭരണം.

A few kilometres inland from the coastal town of Payyoli, on the road towards Maniyur, stands the Keezhur (Kizhur) Maha Siva Temple, known to local people simply as Kizhur Ambalam. Shiva is worshipped here under the name Vathilkappavar, the guardian of the door, and the temple is unusual in several ways. The deity is not a carved stone lingam but is installed on a tall wooden pillar, the mani thoonu, facing west; the main door of the sanctum is kept shut, and devotees take darshan through a small opening at its right side, the same one the priests use.

The temple also has an oracle, a velichappad, which is rare for a Shiva shrine and rarer still because the office is held by a Namboothiri. Its annual festival in the last days of Vrischikam ends with an arattu procession and a fireworks display called the Poovedi, for which the temple is widely known in the Vadakara–Koyilandy belt. The temple is run under the Malabar Devaswom Board.

കൈപ്പുറത്ത് തറവാടുമായി ബന്ധപ്പെടുത്തിയാണ് പാരമ്പര്യം ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉത്ഭവം പറയുന്നത്. തറവാട്ടിലെ കാരണവർ കൊയിലാണ്ടിക്കടുത്തുള്ള മുചുകുന്ന് കോട്ട ശിവക്ഷേത്രത്തിൽ ദിവസവും നടന്നുപോയി തൊഴുതിരുന്നു. വാർദ്ധക്യത്തിൽ, കനത്ത മഴയുള്ള ഒരു ദിവസം യാത്ര അസാധ്യമായപ്പോൾ, അന്ന് രാത്രി അദ്ദേഹത്തിന്റെ വീട്ടിലെ ഒരു മരത്തൂണിൽ ഭഗവാന്റെ ചൈതന്യം ജ്വാലയായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടുവെന്നാണ് വിശ്വാസം. ആ തൂണിന് ചുറ്റും പണിത ശ്രീകോവിലിന്റെ വാതിൽ ജ്വാല തെളിഞ്ഞപ്പോൾ താനേ അടഞ്ഞുവെന്നും അന്നുമുതൽ അടഞ്ഞുതന്നെ കിടക്കുന്നുവെന്നും പറയപ്പെടുന്നു; അതുകൊണ്ടാണ് ഇവിടത്തെ ശിവൻ ‘വാതിൽകാപ്പവർ’ ആയത്. തൂണിലെ ചൈതന്യം ശിവൻ മാത്രമാണോ, മറ്റൊരു ദേവതയും കൂടിയുണ്ടോ എന്ന് ഭക്തർ ഇന്നും ചർച്ച ചെയ്യാറുണ്ട്.

ലോഗന്റെ മലബാർ മാനുവലിൽ ക്ഷേത്രത്തെക്കുറിച്ച് പരാമർശമുണ്ടെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. ഈ തീരത്തെ യൂറോപ്യൻ വ്യാപാരകാലത്തെ രണ്ട് കൗതുകമുള്ള സമ്മാനങ്ങളും ക്ഷേത്രം സൂക്ഷിക്കുന്നു: ബ്രിട്ടീഷ് നാവികർ നൽകിയതായി പറയുന്ന വലിയൊരു മരവിളക്കുതണ്ടും ഡച്ചുകാർ നൽകിയ വലംപിരി ശംഖും. ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ക്ഷേത്രം അവഗണനയിലായി; ഭൂപരിഷ്കരണത്തിൽ വസ്തുവകകൾ നഷ്ടപ്പെട്ടത് സ്ഥിതി വഷളാക്കി. ഗാന്ധിയനായ കെ. കേളപ്പന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള ശ്രമങ്ങൾക്ക് ശേഷം 1971-ൽ വി. വി. സുബ്രഹ്മണ്യ അയ്യരുടെ കീഴിലുള്ള കീഴൂർ ശിവക്ഷേത്ര പരിപാലന സമിതി പാരമ്പര്യ ട്രസ്റ്റിമാരിൽ നിന്ന് ഭരണം ഏറ്റെടുത്തു; 1974-ൽ ഭരണം എച്ച്.ആർ. & സി.ഇ. വകുപ്പിലേക്കും പിന്നീട് മലബാർ ദേവസ്വം ബോർഡിലേക്കും മാറി. 1978, 1988, 1995, 2015 വർഷങ്ങളിൽ നവീകരണങ്ങൾ നടന്നു; അമ്പത് വർഷത്തിന് ശേഷം 1999-ൽ വിഷുപ്പാട്ടും വലിയകളംപാട്ടും പുനരാരംഭിച്ചു; 2020-ൽ ശ്രീകോവിലിന്റെ മേൽക്കൂര പൂർണ്ണമായി മാറ്റി. ബോർഡ് നിയമിച്ച നാല് ട്രസ്റ്റിമാരും ഒരു പാരമ്പര്യ ട്രസ്റ്റിയും ചേർന്ന സമിതിയാണ് ഇപ്പോൾ ക്ഷേത്രം നടത്തുന്നത്.

Tradition traces the temple to the Kaippurath tharavad. Its karanavar, the head of the family, used to walk to the Muchukunnu Kotta Shiva temple near Koyilandy for his daily worship. When he grew old, a day of heavy rain made the journey impossible, and that night, it is said, the Lord's presence appeared as a flame on a wooden pillar in his house. The sanctum built around that pillar is said to have shut its own door when the flame was lit, and the door has stayed closed ever since, which is why Shiva here is Vathilkappavar, the one who guards the door. Devotees still debate whether the presence on the pillar is Shiva alone or another deity besides.

The temple is said to be mentioned in Logan's Malabar Manual, and keeps two curious gifts from the days of European trade on this coast: a large wooden lamp stand said to have been presented by British sailors and a right-spiralled conch from the Dutch. In the twentieth century the temple fell into neglect, worsened by the land reforms that took away its estates. In 1971, after efforts led by the Gandhian K. Kelappan, a Kizhur Siva Kshetra Paripalana Samithi under V. V. Subrahmaniya Iyer took over from the hereditary trustees; administration passed to the HR&CE department in 1974 and later to the Malabar Devaswom Board. Renovations followed in 1978, 1988, 1995 and 2015, the Vishu pattu and Valiya kalam pattu were revived in 1999 after fifty years, and the sanctum roof was fully replaced in 2020. A board of four appointed trustees and one hereditary trustee now runs the temple.